Padaczka lekooporna – czy kannabidiol (CBD) może ograniczać napady?

Padaczka jest chorobą neurologiczną charakteryzującą się predyspozycją do występowania napadów padaczkowych.

U większości pacjentów odpowiednio dobrane leki pozwalają uzyskać dobrą kontrolę napadów, jednak część osób cierpi na padaczkę lekooporną.

 

O lekooporności mówi się zwykle wtedy, gdy nie udało się osiągnąć trwałej wolności od napadów pomimo dwóch odpowiednio dobranych, tolerowanych i prawidłowo stosowanych schematów leczenia przeciwpadaczkowego.

Jednym z istotnych osiągnięć ostatnich lat jest rozwój terapii wykorzystujących farmaceutyczny kannabidiol.

CBD a THC – dlaczego różnica jest tak ważna?

CBD (kannabidiol) i THC (tetrahydrokannabinol) są związkami występującymi w konopiach, ale mają odmienne właściwości farmakologiczne.

W leczeniu wybranych zespołów padaczkowych badano przede wszystkim wysoko oczyszczony CBD w postaci doustnego produktu leczniczego, a nie susz konopny czy dostępne bez recepty olejki.

Preparaty zawierające THC nie mają analogicznie potwierdzonej skuteczności przeciwpadaczkowej. U niektórych pacjentów THC może być wręcz niekorzystne.

W jakich zespołach padaczkowych potwierdzono skuteczność CBD?

Najsilniejsze dowody dotyczą trzech wskazań:

  • Zespołu Dravet.
  • Zespołu Lennoxa-Gastauta.
  • Napadów związanych ze stwardnieniem guzowatym (TSC).

W tych schorzeniach oczyszczony CBD może stanowić leczenie dodatkowe, prowadzone pod nadzorem neurologa lub epileptologa, zgodnie z warunkami rejestracji konkretnego leku.

Wyniki badań klinicznych

Zespół Dravet – badanie randomizowane z 2020 roku

CBD 10 mg/kg/dobę: 48,7% redukcji częstości napadów drgawkowych względem wartości wyjściowej.

Placebo: 26,9% redukcji częstości napadów drgawkowych względem wartości wyjściowej.

Badanie z udziałem 199 randomizowanych pacjentów; wartości opisują procentową redukcję w grupach, a nie odsetek pacjentów całkowicie wolnych od napadów.

W zespole Lennoxa-Gastauta randomizowane badanie obejmujące 225 pacjentów wykazało medianę redukcji napadów prowadzących do upadków wynoszącą 41,9% przy dawce CBD 20 mg/kg/dobę, 37,2% przy dawce 10 mg/kg/dobę oraz 17,2% w grupie placebo.

Są to wyniki przemawiające za rzeczywistym działaniem przeciwpadaczkowym oczyszczonego CBD w określonych populacjach. Nie oznaczają jednak, że każdy pacjent osiągnie podobną poprawę.

Czy CBD może zastąpić dotychczasowe leki?

Nie. W badaniach potwierdzających skuteczność CBD stosowano go przede wszystkim jako leczenie dodane do dotychczasowej farmakoterapii.

Samodzielne odstawienie leków przeciwpadaczkowych może prowadzić do nasilenia napadów, a nawet stanu padaczkowego.

Działania niepożądane i interakcje

Najczęstsze działania niepożądane oczyszczonego CBD to senność, biegunka, zmniejszenie apetytu, zmęczenie i zaburzenia funkcji wątroby.

Szczególnie ważne są interakcje z klobazamem i walproinianem. CBD może zwiększać ekspozycję na aktywny metabolit klobazamu, nasilając senność, a podczas jednoczesnego stosowania z walproinianem częściej obserwowano podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych.

Z tego względu konieczne mogą być badania czynności wątroby przed leczeniem i w trakcie terapii, a także odpowiednie dostosowanie innych leków.

Ograniczenia obecnej wiedzy

Najlepiej potwierdzone korzyści odnoszą się do konkretnych, ciężkich zespołów padaczkowych. Nie można automatycznie przenosić tych wyników na wszystkie postacie padaczki lekoopornej.

Nie ma również podstaw, by traktować suplementy CBD lub niekontrolowane preparaty konopne jako zamienniki zarejestrowanego leku.

Wnioski dla pacjentów

Oczyszczony CBD jest jedną z najlepiej przebadanych terapii kannabinoidowych w neurologii. W wybranych zespołach padaczkowych może istotnie zmniejszać częstość napadów, jednak wymaga specjalistycznego prowadzenia i monitorowania bezpieczeństwa.

Wysoka pewność dowodów w wybranych zespołach.

Bibliografia – PubMed

  1. Devinsky O. i wsp. (2017). Trial of Cannabidiol for Drug-Resistant Seizures in the Dravet Syndrome. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28538134/
  2. Devinsky O. i wsp. (2018). Effect of Cannabidiol on Drop Seizures in the Lennox-Gastaut Syndrome. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29768152/
  3. Miller I. i wsp. (2020). Dose-Ranging Effect of Adjunctive Oral Cannabidiol vs Placebo on Convulsive Seizure Frequency in Dravet Syndrome. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32119035/
  4. Wechsler R.T. i wsp. (2024). Consensus panel recommendations for the optimization of EPIDIOLEX treatment. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39007525/