Stwardnienie rozsiane a medyczna marihuana – co mówią badania naukowe?

Stwardnienie rozsiane (SM) jest przewlekłą chorobą zapalno-demielinizacyjną ośrodkowego układu nerwowego.

Uszkodzenie mieliny oraz włókien nerwowych może prowadzić do zaburzeń ruchu, czucia, równowagi i widzenia.

 U części pacjentów pojawiają się również bolesne skurcze mięśni i spastyczność.

W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się wykorzystaniu kannabinoidów w łagodzeniu wybranych objawów SM. Badania wskazują na możliwe korzyści, ale nie oznacza to, że medyczna marihuana zatrzymuje rozwój choroby.

Czym jest spastyczność w stwardnieniu rozsianym?

Spastyczność oznacza nieprawidłowo zwiększone napięcie mięśniowe, które może powodować sztywność kończyn, mimowolne skurcze, ból i trudności w poruszaniu się. Niekiedy utrudnia również sen i codzienne czynności.

Standardowe postępowanie obejmuje rehabilitację, leczenie przyczyn nasilających spastyczność oraz leki, takie jak baklofen czy tyzanidyna. W wybranych sytuacjach rozważa się dodatkowe leczenie objawowe.

Jak kannabinoidy mogą wpływać na układ nerwowy?

Układ endokannabinoidowy uczestniczy między innymi w regulacji przekaźnictwa nerwowego, odczuwania bólu i napięcia mięśniowego.

THC działa częściowo poprzez receptory kannabinoidowe CB1, obecne w ośrodkowym układzie nerwowym. CBD ma bardziej złożony mechanizm działania i nie wywołuje typowego dla THC efektu odurzającego.

Najwięcej danych dotyczących spastyczności w SM pochodzi z badań nad nabiksymolami, czyli standaryzowanym preparatem zawierającym THC i CBD, stosowanym w postaci aerozolu na błonę śluzową jamy ustnej.

Co wykazały badania kliniczne?

Przegląd Cochrane obejmujący 25 randomizowanych badań i 3763 uczestników wykazał, że nabiksymole prawdopodobnie zwiększają szansę uzyskania istotnej, subiektywnie odczuwanej poprawy spastyczności w porównaniu z placebo.

Nowsza metaanaliza opublikowana w 2026 roku objęła 27 badań z udziałem ponad 3000 pacjentów. Wykazano w niej niewielkie zmniejszenie spastyczności zgłaszanej przez pacjentów, szczególnie przy stosowaniu standaryzowanych preparatów THC:CBD.

Średnia różnica nasilenia spastyczności w skali pacjenta (NRS): −0,82 punktu względem placebo.

95% przedział ufności: od −1,24 do −0,40. Wynik pochodzi z metaanalizy siedmiu badań, a pewność dowodów oceniono jako niską.

To istotne rozróżnienie: poprawa subiektywnego odczuwania spastyczności nie zawsze przekłada się na równie wyraźną poprawę obiektywnych pomiarów napięcia mięśniowego lub sprawności ruchowej.

Czy kannabinoidy pomagają również na ból i zaburzenia snu?

Niektóre badania sugerują poprawę jakości snu, dolegliwości związanych ze skurczami oraz objawów ze strony pęcherza moczowego. Przegląd z 2026 roku wskazał jednak, że pewność dowodów dotyczących tych dodatkowych korzyści jest niska lub bardzo niska.

Dlatego nie należy zakładać, że poprawa każdego z tych objawów jest równie dobrze potwierdzona jak wpływ nabiksymoli na spastyczność.

Bezpieczeństwo terapii

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmują zawroty głowy, senność, zmęczenie, zaburzenia koncentracji i równowagi oraz suchość w ustach.

Szczególnej ostrożności wymagają osoby z zaburzeniami poznawczymi, skłonnością do upadków, chorobami psychicznymi lub przyjmujące inne leki działające uspokajająco. Preparaty zawierające THC mogą upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów.

Wnioski dla pacjentów

Kannabinoidy mogą być rozważane jako uzupełniająca terapia objawowa u wybranych osób ze stwardnieniem rozsianym, szczególnie przy uporczywej spastyczności niedostatecznie kontrolowanej standardowym leczeniem.

Nie wykazano natomiast, aby terapia kannabinoidowa zastępowała leki modyfikujące przebieg SM, zapobiegała rzutom choroby lub hamowała jej postęp.

Niska–umiarkowana pewność dowodów.

Umiarkowana w części analiz nabiksymoli; niska w nowszej metaanalizie obejmującej różne preparaty i metody oceny.

Bibliografia – PubMed i Cochrane

1. Hamm-Buiar L. i wsp. (2026). Efficacy and safety of cannabinoids in the treatment of spasticity in multiple sclerosis. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42543771/
2. Azadvari M. i wsp. (2024). Cannabinoids for spasticity in patients with multiple sclerosis. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39502271/
3. Cannabis and cannabinoids for people with multiple sclerosis. Cochrane Review. https://www.cochrane.org/pl/evidence/CD013444_cannabis-and-cannabinoids-people-multiple-sclerosis