Zespół Tourette’a a kannabinoidy – czy THC i CBD mogą zmniejszać nasilenie tików?

Zespół Tourette’a jest zaburzeniem neurorozwojowym, którego charakterystyczną cechą jest występowanie licznych tików ruchowych oraz co najmniej jednego tiku głosowego w przebiegu choroby.

Tiki to nagłe, powtarzalne ruchy lub dźwięki, nad którymi pacjent ma ograniczoną kontrolę. Mogą obejmować mruganie, ruchy głowy, grymasy twarzy, chrząkanie lub inne wokalizacje.

U części pacjentów tiki są łagodne, natomiast u innych mogą prowadzić do bólu, trudności społecznych i pogorszenia jakości życia.

Jak wygląda standardowe leczenie?

Nie każda osoba z zespołem Tourette’a wymaga farmakoterapii. Leczenie zależy od nasilenia tików i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie.

Jedną z metod pierwszego wyboru jest terapia behawioralna ukierunkowana na tiki, w tym CBIT (Comprehensive Behavioral Intervention for Tics). U pacjentów wymagających leczenia farmakologicznego stosuje się między innymi wybrane leki wpływające na przekaźnictwo dopaminergiczne.

Kannabinoidy pozostają terapią niestandardową.

Dlaczego bada się THC i CBD?

Układ endokannabinoidowy bierze udział w modulacji aktywności obwodów neuronalnych odpowiedzialnych za kontrolę ruchu i zachowania.

Badacze przypuszczają, że oddziaływanie THC na receptory CB1 może wpływać na nasilenie tików oraz poprzedzającego je nieprzyjemnego napięcia, określanego jako premonitory urge.

Jest to jednak hipoteza terapeutyczna wymagająca potwierdzenia w badaniach klinicznych.

Badanie CANNA-TICS – ważne wyniki

Jednym z istotnych badań była wieloośrodkowa, randomizowana próba CANNA-TICS, której wyniki opublikowano w 2023 roku.

W badaniu uczestniczyło 97 dorosłych z zespołem Tourette’a lub przewlekłymi zaburzeniami tikowymi. Porównywano nabiksymole z placebo.

Odsetek pacjentów z redukcją nasilenia tików o co najmniej 25%:

• Nabiksymole: 21,9% (14 z 64 pacjentów).
• Placebo: 9,1% (3 z 33 pacjentów).

Pomimo liczbowej różnicy nie udało się formalnie wykazać statystycznej przewagi nabiksymoli nad placebo w pierwszorzędowym punkcie końcowym.

Jest to ważny przykład pokazujący, dlaczego sam fakt zaobserwowania większej poprawy w grupie leczonej nie wystarcza do uznania terapii za skuteczną.

Co pokazały inne badania?

W badaniu opublikowanym w NEJM Evidence w 2023 roku oceniano doustny preparat zawierający THC i CBD u osób z ciężkim zespołem Tourette’a. Uzyskano obiecujące wyniki dotyczące nasilenia tików, jednak badanie miało ograniczoną liczebność i wymaga potwierdzenia.

Z kolei w pilotażowym randomizowanym badaniu różnych preparatów konopnych nie stwierdzono istotnej poprawy w głównej, opartej na nagraniach wideo ocenie tików. Niektóre wyniki drugorzędowe przemawiały jednak na korzyść preparatów zawierających THC.

Przegląd systematyczny z 2026 roku podkreślił, że rezultaty badań nad kannabinoidami są niespójne, a część dostępnych danych pochodzi z małych lub niekontrolowanych prób klinicznych.

Bezpieczeństwo stosowania kannabinoidów

THC może powodować senność, zawroty głowy, pogorszenie koncentracji, spowolnienie psychoruchowe oraz objawy lękowe. U osób podatnych może również wywoływać lub nasilać objawy psychotyczne.

W przypadku zespołu Tourette’a szczególnie ważna jest ocena współwystępujących zaburzeń, takich jak ADHD, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, lęk czy depresja.

Dane dotyczące długotrwałego bezpieczeństwa kannabinoidów u osób z zespołem Tourette’a są ograniczone. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci i młodzieży ze względu na rozwój układu nerwowego.

Czy terapia kannabinoidowa może być rozważana w lekoopornym zespole Tourette’a?

W wyjątkowych przypadkach, gdy tiki są bardzo nasilone i standardowe metody nie przynoszą wystarczającej poprawy, specjalista może analizować dostępne opcje terapeutyczne.

Nie oznacza to jednak, że kannabinoidy stanowią leczenie pierwszego wyboru lub mają potwierdzoną skuteczność u większości pacjentów.

Decyzja powinna uwzględniać nasilenie objawów, wcześniejsze leczenie, współistniejące choroby, ryzyko działań niepożądanych oraz możliwość monitorowania efektów.

Wnioski dla pacjentów

Kannabinoidy są interesującym kierunkiem badań nad terapią zespołu Tourette’a. Część badań sugeruje potencjalne zmniejszenie tików i poprzedzającego je napięcia, ale wyniki pozostają niejednoznaczne.

Obecnie nie ma wystarczających podstaw do rutynowego zalecania medycznej marihuany w tym wskazaniu.

Niska pewność dowodów.

Bibliografia – PubMed

1. Müller-Vahl K.R. i wsp. (2023). CANNA-TICS: Efficacy and safety of oral treatment with nabiximols in adults with chronic tic disorders. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36878177/
2. Tetrahydrocannabinol and Cannabidiol in Tourette Syndrome. (2023). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38320199/
3. A Double-Blind, Randomized, Controlled Crossover Trial of Cannabis in Adults with Tourette Syndrome. (2022). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36040329/
4. Alternative Treatment of the Resistant-to-Treatment Tourette Syndrome – A Systematic Review. (2026). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42123126/